Af hverju að tengja gervigreind við réttarheimildir Vergo?
Munurinn á Claude eða ChatGPT með og án Vergo-tengingar við leit og greiningu á réttarheimildum, og af hverju vefleit dugar ekki.
Written By Kjartan Valur Þórðarson
Last updated 19 days ago
Claude, ChatGPT og aðrar gervigreindir eru öflugar í að skrifa, greina og draga saman. Í íslenskri lögfræði skiptir þó mestu hvaðan svörin koma.
Í stuttu máli: Gervigreind án Vergo er eins og klár lögfræðingur sem svarar eftir minni eða gúgglar. Með Vergo situr sami lögfræðingur á bókasafninu, með dómasafnið, lagasafnið og tilvísanaskrána fyrir framan sig.
Án tengingar: svör eftir minni
Án tengingar svarar gervigreindin út frá því sem hún lærði í þjálfun. Íslensk dómaframkvæmd er lítill hluti af því, þekkingin er ekki ný og það vantar í hana. Þess vegna getur hún:
nefnt dóma sem eru ekki til eða gefið upp röng dómsnúmer,
vitnað í lagaákvæði sem hefur verið breytt eða fellt brott,
gefið almenna lýsingu þar sem þú þurftir dómaframkvæmd.
En gervigreindin getur leitað á vefnum
Það er rétt, en vefleit er eins og Google-leit. Hún finnur nokkrar síður sem leitarvélin telur passa og gervigreindin les bút úr þeim. Fyrir réttarheimildir dugar það ekki:
Hún finnur ekki alla dóma um ákvæði. Leitarvél veit ekki hvaða dómar beita 3. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Hún finnur síður þar sem orðin koma fyrir og skilar örfáum efstu.
Hún sér bara toppinn. Í hverri leit les gervigreindin yfirleitt aðeins nokkrar síður.
Heimildirnar eru dreifðar. Dómar eru á vefjum dómstólanna en úrskurðir nefnda og stofnana á mörgum ólíkum vefjum, misvel aðgengilegir leitarvélum.
Hún finnur gildandi lög, ekki lögin eins og þau voru. Eða gamalt afrit, án þess að segja frá því.
Hún blandar heimildum saman. Fréttir, bloggfærslur og glærur koma innan um frumheimildir.
Vefleit á vel við fréttir, almennar upplýsingar og erlendan rétt, og það má nota hvort tveggja. Gervigreindin notar þá Vergo fyrir íslenskar réttarheimildir og vefinn fyrir hitt.
Með Vergo-tengingunni
Svör byggð á heimildum. Gervigreindin leitar í dómum Hæstaréttar, Landsréttar og héraðsdóma, lögum og reglugerðum, álitum umboðsmanns Alþingis, úrskurðum úrskurðar- og kærunefnda og stofnana, og dómum Mannréttindadómstóls Evrópu. Hún les heimildirnar sjálfar, ekki bara útdrátt úr leitarniðurstöðum.
Tengill á hverja heimild. Hver heimild opnast með einum smelli í Vergo, svo auðvelt er að lesa hana áður en byggt er á henni.
Dómar sem vísa í ákvæði. Vergo heldur skrá yfir hvaða heimildir vísa í hvaða lagagrein, niður í málsgrein. Gervigreindin fær því lista yfir dómana, en ekki bara síður þar sem orðin koma fyrir.
Lögin eins og þau voru. Vergo geymir sögu lagasafnsins frá 1. október 1995. Gervigreindin getur lesið ákvæði eins og það var á tilteknum degi, t.d. þegar atvik máls gerðust, og Vergo merkir textann ef hann er ekki gildandi lög.
Betri leit. Hún keyrir margar leitir í einu, bæði eftir orðalagi og merkingu, og finnur þannig dóma um sama álitaefni þótt þeir orði það öðruvísi. Þetta er sama leit og Lögfinnur notar.
Rannsóknin endar í málinu. Biddu hana að vista mikilvægustu heimildirnar á málið með athugasemd um af hverju þær skipta máli.
Dæmi: sama spurning, tvö svör
„Bílslys varð í október 2019. Hver ber bótaábyrgð á tjóninu og hvernig hafa dómstólar beitt reglunni?“
Án Vergo: gervigreindin getur hæglega byggt svarið á gildandi umferðarlögum nr. 77/2019. Þau tóku gildi 1. janúar 2020, eftir slysið, svo svarið vísar í lög sem giltu ekki þegar slysið varð. Dómarnir sem hún nefnir eru eftir minni, og þá þarf að sannreyna.
Með Vergo: gervigreindin sér að eldri umferðarlög nr. 50/1987 giltu á slysdegi og les 88. gr. þeirra eins og hún hljóðaði þá. Hún finnur dómana sem vísa í greinina, á annað hundrað dóma Hæstaréttar og Landsréttar, því enn er dæmt eftir henni, og tekur saman niðurstöðurnar með tengli á hvern dóm.
Prófaðu sjálf(ur)
Besta leiðin til að sjá muninn er að spyrja sömu spurningar með og án tengingar, t.d.:
„Finndu dóma Landsréttar frá 2023 sem vísa í 26. gr. skaðabótalaga og taktu saman hvernig ákvæðinu var beitt.“
Ef gervigreindin leitar samt á vefnum, nefndu Vergo í spurningunni, t.d. „Leitaðu í réttarheimildum Vergo að …“.
Hafðu í huga
Gervigreindin finnur aðeins það sem er í heimildasafni Vergo, og saga lagasafnsins nær aftur til 1. október 1995.
Við leit í réttarheimildum fara engar upplýsingar um mál eða umbjóðendur úr Vergo til gervigreindarinnar, aðeins það sem þú skrifar sjálf(ur) í spurninguna. Stjórnandi getur leyft eingöngu leit í réttarheimildum.
Leiðbeiningar um að tengja gervigreind eru í greininni Að tengja AI-biðlara við Vergo (MCP), og um öryggi og persónuvernd í greininni Öryggi og persónuvernd í gervigreindartengingum.
Was this helpful?
More in Tengingar við önnur kerfi
Búa til API-aðgangAð tengja gervigreindarforrit við Vergo (MCP)Still need help? Ask the team